Ніл Гілевіч

Замова ад страху

Вершы

Усе правы абаронены. Ніякая частка гэтага выдання не падлягае адлюстраванню, капіяванню, захаванню ў базах дадзеных альбо пошукавых сістэмах, распаўсюджванню любымі магчымымі сродкамі і спосабамі без папярэдняга пісьмовага дазволу праваўладальніка.

Гілевіч, Ніл

Замова ад страху: новая кніга паэзіі  / Ніл Гілевіч. — Мінск: «Медисонт», 2009. — 96 с. — (Бібліятэчка часопісу «Дзеяслоў»; вып. 12.)

ISBN 978-985-6887-55-3

Новую кнігу народнага паэта Беларусі Ніла Гілевіча «Замова ад страху» складаюць лірычныя і ліра-эпічныя творы рознага кшталту і розных, не толькі самых апошніх, гадоў. Усе яны друкаваліся, па меры напісання, у часопісах і газетах, але ў ранейшыя зборнікі аўтара не ўваходзілі.

© Ніл Гілевіч, 2016

© Распаўсюджванне. ТАА «Электронная кнігарня», 2016

Замова ад страху

У МЕЛОДЫЯХ ГУКАЎ ЯЕ...

Дзе мой Бог? Ён са мною. А храм?

Храм мой там, дзе святую імшу

Правяць нашаю моваю, — там,

Там я лекую сэрца й душу.

З тысяч розных плямёнаў людскіх

Бог для мовы, якую любіў

Наймацней, можа быць, ад усіх —

Выбраў нас. Збаўца знаў, што рабіў.

Што ж за магія тоіцца ў ёй —

У мелодыях гукаў яе,

Што такою шчымлівай слязой

Узбягае на вейкі мае?

Нам не дадзена знаць таямніц,

Што вядомыя толькі Яму,

І чаму так мілосна шчыміць

У душы — я не знаю, чаму.

2009, красавік

ЯНА І Я

Сямнаццаць ёй. Вясна. Дарога ў полі.

Пагляд — за неба чыстае чысцей.

Дык дзіва што! Душу яшчэ ніколі

Не ахінаў зняверу чорны цень.

У гэты ж час, няйначай прадпісана,

І я іду вітаць свой весні дзень.

І мне сямнаццаць, і душу таксама

Яшчэ не ахінаў зняверу цень.

І ад таго, што сонца льецца ў грудзі,

Усім сустрэчным аддаю паклон.

Я веру вам! І вы мне верце, людзі!

Я жыць хачу пад вернасці крылом!

Я спраўджу ваш давер. Абавязкова!

Таму зарукай — гэтая вясна.

Хоць і не знаю і яшчэ няскора

Дазнаюся, што недзе ёсць Яна.

2009

ЦІХІ ВЕРШЫК

Век не забудзецца гэны зазімак.

Ціхі, бязветраны ранак у Мінску.

Ціхае паданне першых сняжынак.

Ціхія чары вачэй тваіх зблізку.

Ціхія крокі па вулачцы ціхай.

Ціха-нясмелае рук дакрананне.

Ціхія словы і ціхія ўздыхі.

Ціхае недзе цымбалікаў гранне.

29.IX.1983 г.

* * *

Спаткаўшыся з табой на люднай вуліцы,

Пацалаваць цябе хацеў — ды так,

Каб аж сцямнелі дзецюкі ад зайздрасці,

Так, каб аж Бог зажмурыўся ад радасці —

За нас шчаслівых...

Ну, а ты?

А ты

Так грозна пальчыкам мне паківала,

Так намякнула позіркам пра штосьці, —

Што я ашлях і скіс...

А Бог?

А Бог

Усё ж зажмурыўся, але... ад злосці, 

І прабурчаў:

«Ну й дурні ж вы абое!

Ты — што збаялася,

А ты... І ты — за тое!»

1985

ЯК БОГ НА НЕБЕ

«Як Бог на небе!» — пры выпадку

Клялася мама,

Каб людзі верылі, што ў словах

Няма падмана.

Я кожны раз успамінаю

Бажбу святую,

Калі тваіх гарачых вуснаў

Адданасць чую.

І паўтараю, нібы ў храме,

Дзе йдзе малебен:

Усё — хлусня, а гэта — праўда,

Як Бог на небе!

1988

* * *

І зноў палынная прыправа

У чашы той, якую п’ю.

А ўжо ж зусім не маю права

На міласэрнасць на тваю.

Калі і быў ліміт якісьці —

Яго я вычарпаў даўно.

Чаму ж бязвольна, як калісьці,

Я выпускаю з рук стырно?

І што з таго, што з разам кожным

Мне ўсё цяжэй і балючэй

Трываць прысуд бездапаможны

Тваіх заплаканых вачэй.

1992

НАКОНТ ЛОЗУНГАЎ

Ад свету стварэння, адвеку вякамі

Змагацца з прыродай людзей заклікалі.

І сотні паэтаў уторылі хорам:

Пакорым балоты! І стэпы пакорым!

І пушчы з зубрамі! І рэчкі з бабрамі!

Смялей жа рыдлёўкамі і тапарамі!

Гані экскаватары, меліяратары!

Усё перавернем мы к чортавай матары!

Здавайся, прырода! Здавайся, прырода!

У гонар прагрэсу! Для шчасця народа!

Прырода, ну што ж ёй? Прырода — здаецца.

І ўжо ад прыроды сям-там застаецца

Адзін успамін... Бо ці ж выжыць бяспраўна?

У нейкай краіне дык нават нядаўна

Быў кінуты заклік у страху панічным:

«Паловім усіх вараб’ёў і панішчым!

Калі не падвесці пад лёсам іх рысу —

Мы ўсе застанёмся без каліва рысу!»

Аднак жа дурноцце пануе ня вечна.

І свет схамянуўся: «Так нельга, канечна!»

І новыя лозунгі вывесіў храбра:

«Шануйма прыроду! Прырода — наш сябра!

Шануйма прыроду! Прырода адвеку

Дарыла для шчасця дары чалавеку!

Хто губіць прыроду —

той нелюдзь і злыдзень!

З такімі мы ў светлае заўтра не прыйдзем!»

Ага! Ну вось гэта — праграма! Цудоўна!

І мудра й дыхтоўна! Але... ці надоўга?

1970

ТЫМ, ХТО ТУЖЫЦЦА ЗНІШЧЫЦЬ БЕЛАРУСКУЮ МОВУ

Вы,

З патугамі вашымі

Злобна-бясконцымі,

Перастаньце

Дурноту ў сабе растраўляць.

Гэта ж вам

Не паветраны шар з навукоўцамі:

Гэта — мова!

Слабо вам яе расстраляць!

1996, ліпень

ЧУЧАЛА З ПЫХАЙ

Страхалюднае чучала

У суцэльна-бліскучых пагонах

Патрабуе рашучага

Павароту ў карысць палігонаў;

У карысць тэрмаядзерных

Установак і боегаловак —

Паўтырканых і складзеных

У палескіх барах і дубровах;

У карысць настальгічнага,

Незабыўнага «светлага раю»

І на здзек з безаблічнага,

З анемічна-бязмоўнага краю...

Страхалюдзіна-чучала

Ад нянавісці лопнуць гатова —

Ад злабы да жывучага,

Да пявучага нашага слова.

Толькі гэтым і дыхае,

Толькі лютасцю чорнай клякоча.

З праімперскаю пыхаю

Нізавошта расстацца не хоча.

І зямелюхну наскую

Успрымаць без пачварнай натугі

Можа толькі пад назваю

Беларускай Ваеннай Акругі.

1997, чэрвень

МОЙ ПАКЛОН ЖЫХАРАМ КЛЕЦКА

Мне сонечную вестку

Прынёс эфір, панове:

«Усе тры школы ў Клецку —

На беларускай мове!»

Падумайце вы толькі:

У гарадах наводдаль —

Дык беларускай школкі

Ужо няма ніводнай.

Усе паруйнавалі —

Каб з цемратой у сэрцы

Саміх сябе не зналі

Няшчасныя «туземцы».

А тут, у Клецку слынным,

Народ, на зло вандалам,

На ўсходзе дня святлынным

Пранікся Божым дарам.

Усведаміў да болю,

Што толькі ў слове родным

Ён будзе сам сабою,

Шчаслівым і свабодным,

Што слова — гэта семя,

З якога ў долах лонных

Узыдзе мужных племя,

Паўстане род нязломных.

За гэту лучнасць з небам

І з духам продкаў повязь —

Кляччанам незнямелым

Я кланяюся ў пояс.

1997, верасень

СКАЖЫ!..

Калі хоць кропля гонару жывая

Ёсць у тваёй істоце, беларус, —

Скажы: няўжо душа твая стрывае

Над ёй, жывою, гэты гвалт-прымус?

Няўжо й далей цярпець ты будзеш здзекі —

Над горам Маці дзікуноў азарт?

І прымеш стан нікчэмца-недарэкі,

Які нічога сам сабой не варт?

О, братка мой! Якой віхурай-бурай

Цябе ўзбудзіць, ускалыхнуць, падняць,

Каб ты расстаўся з немаччу панурай,

Каб ты свой лёс у рукі змог узяць?

1997, кастрычнік.

* * *

Які няшчасны лёс —

Пяром ці пэндзлем,

Разцом ці клавішам —

За рабскі харч

Тварыць хлусню

І ёю падпіхаць

Люд у ярмо,

Адкуль ён выйшаў ледзьве.

Чым гэткі лёс —

Ад страху потам мокнуць,

Дык лепш зусім

І назусім замоўкнуць,

А ні штрыхом,

Ні нотай,

Ні радком

Не слугаваць хлусні!

Не жыць рабом!

1998

НАРЭШЦЕ

Ну дзякуй Богу! Дзякуй Богу!

Нарэшце мёртвую аблогу,

дзірван-пустыр

у творчых муках

магутны розум узарэ.

Гуманітарная навука

так ірванецца, так папрэ —

аж пыл закурыцца стаўбом!

У гразь не ўдарым мы ілбом!

Чаму яна ў нас так аслабла?

Бо не на той ступілі шлях.

Самадзяржаўя-праваслаўя

ужо была спусціла сцяг.

Цяпер мы ўбачылі яскрава,

якую выбраць з трох дарог:

налева, прама і направа —

каб не скапыціцца, крый Бог!

Цяпер мы тое ўсё завершым,

што пачалі даўным-даўно —

з Іванам Грозным,

з Пётрам Першым

і з Кацярынай заадно.

Цяпер мы так згуртуем сілу —

каб больш паразы не зазнаць, —

каб назаўсёды ў дол-магілу

душу Купалаву загнаць!..

Ах, камандзёры, камандзёры

эрзац-ідэй, эрзац-навук!

Вы раздалі сякеры-пёры,

каб як хутчэй падсекчы сук —

той, на які ўссадзіла вас

старая ведзьма ў сумны час.

Ды гэтым вас даймаць дарма:

за гэта страху ў вас няма.

Вам, як і грымнецеся вобзем

з таго сука, на ўсё начхаць:

Люцыпар вас і ў пекле возьме

на смачны хлеб, на сытны харч.

1998, лістапад.

У СЯМЕЙНЫМ КОЛЕ

Ну, зрушылі нарэшце

Мы з мёртвай кропкі справу:

Далей — з другой ва ўпрэжцы

Папром сваю дзяржаву!

Здзяйсняюцца надзеі!

Вазьміце ж чаркі ў рукі.

Я вас віншую, дзеці!

Віншую й вас, унукі!

Вы бачылі, як шустра,

Бы тыя гоўцы ў статку,

Рванулі мы насустрач

Братэрству і дастатку?

Айцец! Ты ляпнуў глупства!

А зрэшты — не пустое:

Братэрства і халуйства —

У нас адно і тое!..

25 снежня 1998 г.

СЕРБСКАМУ СЯБРУ І ПАБРАЦІМУ ПАЭТУ МАМЧЫЛУ ДЖЭРКАВІЧУ

Я з табой! Пачуй мяне, Мамчыла!

Я з табой, з табой, мой любы брат!

Што было і ў думках немагчыма —

Стала явай пяць хвілін назад.

Памутнеўшы розумам ад шалу,

Рынулася зборня чорных зграй

Руйнаваць суздром тваю дзяржаву,

Паліваць агнём твой родны край.

Што ім трэба там — што скопам цэлым

Наляцелі? Хто іх клікаў-зваў?

Трэба ім, каб ты пад іх прыцэлам

На калені паслухмяна стаў.

Ты — хто ў грозным, страшным сорак трэцім,

У няспоўненых трынаццаць год,

Са святой пагардаю да смерці,

Стрэльбу ўзяў — знішчаць фашысцкі зброд.

Ты — хто, сербскай гартаваны воляй,

Той вясной, ля Сітніцы-ракі,

З поля бою, з косаўскага поля,

Сцёкшы кроўю, выйшаў без рукі...

Памыліліся вытворцы сродкаў

Непакорлівым ламаць хрыбты:

На зямлі, што ўся ў магілах продкаў,

Перад хіжымі не ўкленчыш ты!

І калі яны не ўцягнуць іклы

Зноў у пашчу — што ж, грымецьме бой,

Ты, стары салдат, прымаеш выклік.

Я — таксама, брат мой. Я з табой!

25.3.1999

НА СТЫКУ

На стыку двух тысячагоддзяў

Чыноўных душ слабее стык.

А дзе душа з душой не ў згодзе —

Шмат дзей нікчэмных і пустых.

Таму якісь мудрэц-мінчанін

Пытанне вынес на Савет:

«Якім павінен быць начальнік,

Пераваліўшы ў новы век?».

Начальнік — мудрым быць павінен.

А гэта значыць — хітрым быць:

Лямантаваць пра сверб на спіне,

Часаць жа тое, што свярбіць.

Павінен быць дэмакратычным —

Каб «мужыкі» аб ім наўсцяж

Крычалі крыкам закадычным:

«У дошку свой! У сцельку наш!»

Павінен быць адукаваным:

Кампутар знаць і Інтэрнет,

Не блытаць Лівію з Ліванам,

Тым больш — санату і санет.

Яшчэ павінен быць культурным:

Не ўсякі сказ пускаць у ход,

І калі трэба гаркнуць: «Дурні!» —

Дык не часцей, як раз у год.

Ну, а галоўнае, канечне,

Што ён павінен знаць і ўмець —

Як крымінал, з усіх страшнейшы,

Біць беларушчыну насмерць:

Глушыць, таптаць, драпежыць мову,

Сляды гісторыі сціраць,

Сам дух «тутэйшых» выкарчоўваць,

І з душ, і з сэрцаў выдзіраць.

Адно тады спакойна ўвойдзе

І важны чын, і дробны клерк

У трэцяе тысячагоддзе,

У новы, дваццаць першы, век.

1999, верасень.

ПАРАДА

Не цярплю вандалізму,

Разбою,

Разгулу злабы.

Не прымаю насілля

Над духам, над сэрцам, над нервамі...

А на вуліцы — вынікі гвалту,

Пагрому сляды.

А ў судах — абвяшчаюць прысуды:

Ці штрафы, ці тэрміны.

А прычын не шукаюць.

Не хочуць прычын зразумець.

Хоць крычала жанчына —

З крывёю на твары не выцертай:

«Я гатова пайсці —

І на бунт, і ў турму, і на смерць,

Бо такога жыцця

Больш цярпець не магу

І не выцерплю!»

Вось — прычына.

Пасадзіце тысячу. Нават і пяць.

Ну і што?

Ну а дзесяць мільёнаў —

Куды вы іх дзенеце?

Я магу вам, панове,

Параду някепскую даць:

Пасадзіце ў жыццё іх,

Дзе праца сумленная цэніцца.

Дайце права самім ім

Тварыць дабрабыт для сябе!

Перастаньце іх тузаць бясконца

Камандамі грознымі.

Толькі з клопату ўсёй грамады —

На вялікай сяўбе —

Хлеб узыдзе

Для цела й душы

Пад нябёсамі роднымі.

1999, кастрычнік.

ЦЕНЬ НА ЦЕНЬ

Была дыктатура танкаў

На мірнай зямлі маёй.

Сказалі: на змену ёй

Ідзе дыктатура банкаў.

Ад танкаў тых цень наўкола

Цямрэў на маёй зямлі,

І ў ім ледзь відаць былі

Бальніца, і клуб, і школа.

Цяпер на зямлі, мне любай,

Ад банкаў згусціўся цень,

І ў ім не відно і ўдзень —

Ні школ, ні бальніц, ні клубаў.

Чаму ж, можа, хто здзівіўся,

Не бачны зусім яны?

Таму што стаў цень двайны:

Пазнейшы з ранейшым зліўся.

2000, снежань.

УСЁ, ЯК І КАЛІСЬЦІ

Сто гадоў і з гакам

З той пары мінула,

Калі крык паэта

Беларусь пачула:

«Ну дык жа адстаньце!

Нашто я вам трэба?

Ці каб ваш хлеб есці,

Ці рабіць вам хлеба?..»

З болесцю і гневам

Іх пытаў Францішак:

Хто вас зваў у гэты

Мой лясны зацішак,

Дзе па волі Божай

Я свой век вякую,

Дзе я жну і сею

І дзяцей гадую?

Ці я вас хоць словам

Зачапіў няветла,

Што на мой падворак

Лезеце, як з пекла?

Ці сваёй зямлі вам

Для раздолля мала,

Што такую процьму

Вас сюды нагнала?..

Сто гадоў і з гакам

З той пары мінула.

Болесць не ўнялася,

Крыўда не заснула.

Ды і як з той крыўды,

З тых пакутаў выйсці,

Калі ўсё вядзецца,

Як даўно калісьці?

Калі й сёння хэўра

Выхапняў і п’яніц

Прагне кут мой родны

Плюндрыць і паганіць?

Прагне ўсё, што маю —

Сад і сенажатку, І гарод, і ніўку —

Збэсціць да астатку?

Вось і мушу крыкнуць,

Як крычаў Францішак:

Хто вас зваў у гэты

Мой лясны зацішак?

Ну дык жа адстаньце!

Прэч ідзіце, злыдні!

Каб вы толькі зналі,

Як вы мне абрыдлі...

2000, снежань

ГЭТЫМ І ГАНАРУСЯ

Як пісаў неаднойчы ў журбе

Мой калега

Галоўнаму пану-начальніку:

Цяжка надгаладзь жыць!

Іншы раз на абед —

Толькі хлеб

Ды «варгола» у чайніку.

А каб вершыкі ў стосік сабраць

Ды іх кніжачкай выдаць,

Хоць тоненькай —

Дзе вы бачылі! Тут табе, брат,

Дабрадзей не ўфундуе

Грунтоўненька.

Праўда,

Сябру, нядаўна, майму

Пашчаслівіла:

Дзядзька скапыціўся ў Лондане

І як спадчынніку

Адпісаў перад смерцю яму

Столькі фунтаў,

Што муза не будзе галодная.

Мне ж не шэнціць:

Мой дзядзька-багач,

Што за морам жыве

І даўно ўжо старэчына, —

Штось не хоча душу «выпрагаць»,

І ўсё копіць і копіць

Бліскучае рэчыва.

Хоць ты выгукні:

«Дзядзечка, мілы, пара!

Колькі ж можна капціць?

Ты заседзеўся, родненькі!

І не ў думках табе,

Што паэты з пяра

Не жывуць.

Кашчанеюць, гаротнікі!..»

Ды гукаць я не стану.

Хай дзядзька капціць —

Хоць да ста.

На панэль, як нябога-банкрутачка,

Мая муза

Не пойдзе вачыма свяціць.

Нізавошта!

Яна ж у мяне — беларусачка!..

2000, снежань.

РАДКІ НА ЎСПАМІН ПРА ІНТЭРНАЦЫЯНАЛІЗМ

Вы яго спазналі лепш за ўсіх,

Беларусы гіблай Касцюкоўшчыны,

Чэрыкаўшчыны і Краснапольшчыны,

Лепш за ўсіх сучаснікаў сваіх,

Калі ў Восемдзесят Шостым хтось,

Інтэрнацыяналіст наскрозь,

На загад зляканага Крамля,

Гурмы хмар са стронцыем смяротным

Расстраляў у вашым небе родным,

Каб іх тут і прыняла зямля,

Каб, крый Бог, іх вецер не занёс

Аж да той сцяны, да тых муроў,

Дзе ад дум пра ваш шчаслівы лёс

Сэрцы рваліся ў правадыроў...

Каб былі спакойныя і вы,

Што не дойдуць хмары да Масквы.

2001, 26 красавіка

ЗА ГОРЛА «СВЯДОМЫХ»

На поўны размах яшчэ ў трыццаць сёмым

Нашы дзяды паказалі «свядомым»,

Дзе іх сапраўднае месца ў жыцці:

Там, дзе іх і касцей не знайсці.

Затым — ува ўсіх у наступных сёмых

Нашы бацькі дабівалі «свядомых».

Ой, шчыравалі! Але як назло —

Стала іх нават больш, чым было!

Цяпер ужо нам, унукам і дзецям,

Прадоўжыць работку іх давядзецца.

Бо нельга інакш! Бо знаем даўно мы:

Страшны народ —

Калі ён свядомы!

Такому любыя пагрозы — дармо.

Такога нічым не загнаць у ярмо!

А ў нас жа толькі адно і на ўме:

Каб ён хадзіў, як вол, у ярме

І быў задаволены цэбрам пойла, —

Каб мы наядалі морды спакойна.

Таму і гукаем, не знаючы стомы:

За горла, за горла бярыце «свядомых»!

Хто з намі і хоча у радасці жыць —

За горла павінен «свядомых» душыць!

2001, травень

НАКОНТ ТОНУ Ў ПАЭЗІІ

Дарагія, шаноўныя,

таленавітыя вельмі сяброчкі!

Зноў, адчуўшы вясну,

акрыліліся вы пад аховай улады.

Надзімаючы бледна-лірычныя,

прабачце, бледна-ружовыя шчочкі,

высвістваеце, у тон салавейкам,

свае веснавыя рулады.

І лічыце, што

бестурботныя пошчакі вашы

і ёсць паэзія —

сапраўдная, чыстая,

незаангажаваная грубымі буднямі.

Не прыміце за ментарства,

у настаўнікі вам не палезу я,

і аднак жа дазвольце сказаць:

вы ідзеце сцяжынкамі блуднымі.

Вы ашукаліся ў выбары тону,

хоць слых ваш і вельмі тонкі:

гэта свішчуць дубінкі на пляцы,

а не салавейкі ў кустарніку.

На Беларусі

тон верны ў паэзіі сёння

вы знойдзеце толькі —

у думах пра тое, што лучыць

генерала Езавітава

і генерала Захаранку.

2001, 31 ліпеня

МОВАЙ СТАТЫСТЫКІ

Сто газет і часопісаў разгарну,

выдадзеных у Беларусі —

дзевяноста дзевяць разоў

убачу

мову суседняй дзяржавы

і толькі адзін,

калі пашанцуе, раз —

мову маёй зямлі.

Сто разоў за дзень уключу

беларускае тэлебачанне —

дзевяноста дзевяць разоў

пачую

мову суседняй дзяржавы

і толькі адзін,

калі пашанцуе, раз —

мову маёй зямлі.

Сто гімназій і іншых вучэльняў

аб’еду ў сталіцы рэспублікі —

дзевяноста дзевяць са ста

вучаць дзетак

на мове суседняй дзяржавы

і толькі адна — адна! —

на мове зямлі,

дзе яны нарадзіліся!

Вось такая — дакладная

і відавочная ўсім —

статыстыка сёння

крывавіцца ў сэрцы маім.

А сто накрахмаленых цынікаў

і адкормленых гарлапанаў

з трыбун і газетных палос,

з радыё хваляў і тэлеэкранаў,

не мігаючы вейкамі,

хорам крычыць мне ў адказ,

што з мовай народа —

ніякіх праблем у нас.

Праўда, з гэтае сотні

дзевяноста дзевяць крычаць

на мове суседняй дзяржавы

і толькі адзін дурачок

ім падкрыквае

на мове Купалы і Коласа.

Грамадзяне планеты Зямля!

Ці патрэбен да гэтай статыстыкі

вам каментар?

Ці і так дастаткова ясна,

у чыіх руках Беларусь?

2001, жнівень.

ПЯЦЬ СЯМІРАДКОЎЯЎ

Дзверы ў гісторыю

Наконт гісторыі і дзвярэй

Дасціпна сказаў балгарскі габрэй

Стары літаратар Ісак Пасі:

Дзверы ў гісторыю вузкія вельмі —

Цяжка праходзяць і людзі і шэльмы,

Дзверы ж адтуль — шырэй за вароты:

Вылеціш вон — і не ўспомняць, хто ты.

Калісь і цяпер

Калісь патрыцыі любілі ў Рыме

Глядзець на гладыятараў з мячамі

І ў захапленні радасна крычалі,

Як раб раба праткне і меч уздыме.

Цяпер не ў Рыме дзесь, а ў Беларусі

«Патрыцыям» ад шчасця дух займае,

Як раб раба на вілах падымае.

Іначай не можа

Раб-нявольнік, якога з маленства

Аплявухай вучылі, як жыць,

Сам не можа іначай вучыць,

Да насілля і хамства прывыклы,

Апрача як крутым мацюком,

Апрача як цвярдым кулаком,

Апрача як ашчэрыўшы іклы.

Амаль філасофскае

Свабода не найбольшае дабро,

Калі яна пярэчыць справядлівасці.

У гэтым — вечнае праблемы гвозд.

Калі ў адных ажно гарыць нутро

Свабодай гвалту, гадства, хамства, хцівасці —

Як быць другім — ахвярам іх няміласці?

Хто скажа? Гегель? Кант? Бярдзяеў? Гобс?

Будзь рады, пясняру

Будзь рады, пясняру, мой брат,

Што гэтакіх ворагаў маеш

І гэткія ўдары прымаеш.

Калі ты іх лютасці варт —

То значыць у песнях, якімі

Ты служыш Матулі-Радзіме,

Ёсць праўда, ёсць сіла і гарт.

2001, жнівень