Алег Мінкін: Над дахамі гораду

Самотны

Алесю Бяляцкаму 

Мне рэжа слых хлусня прамоў траскотных,
Мне слепiць вока яркасць кумача —
Даўно мне ўсё абрыдла, апрача
Маўклiвай непрытомнасцi самоты.
Ды ўсё ж, калi б у цiшы безвыходнай
Турыны рог прызыўна загучаў
I на лязе узнятага мяча
Запалымнелi водсветы паходняў, —
Я ўсе сумненнi адгарнуў бы разам
I стаў пад белы сцяг з чырвоным пасам:
Пад бел-чырвона-белы вольны сцяг...
Чырвоны пас на белым тле Радзiмы,
Ты клiчаш нас за волi мiг адзiны
Узняцца i загiнуць без разваг! 
Пачатак 1980-х

* * *

Нябожчыка продкі
    не клалі ў магілу пад крыж:
Укопвалі слуп
    паміж іншых слупоў незлічоных,
Акораны дбайна,
    садзілі нябожчыка ў човен,
I спальвалі човен,
    і попел збіралі ў гладыш.
Гладыш той на слуп узнімалі
    ў бяздонную сінь,
Таму што хацелі,
    каб бачны быў людзям
    здалёку,
Каб мёртвы ад тлення далей быў,
    бліжэй да аблокаў,
Нібыта бліжэй да далёкіх, нязбытых часін.

* * *

Скупое сонца кволым промнем
Касіла лісце з клёнаў сонных…
Ты ціха мовіла: «Да скону,
I адкахаўшы, буду помніць».
А я сачыў, як промняў лёзы
Без намагання лісце косяць,
Як вецер іх у гурбы зносіць,
Як сумна ўецца дым бялёсы…
Так з тых часін і заплялося
Ў памяці маёй яскрава:
Твой голас, дыму пах гаркавы
I скарга ціхая на восень.

* * *

Каханне, грошы, славы сверб — мана:
Няўмольны час завабіць імі сэрца,
Памучае, а потым насмяецца —
He здраджвае Радзіма нам адна.
Так у рацэ сплывае хлуд сухі,
Цяжкія бёрны і ашмоцце пены,
I толькі адбіваюцца нязменна
У хуткабежнай плыні — берагі.



Агнявік

У полымі вясёлым печы
Рухавы скача чалавечак
Пад булькаценне чыгуноў,
Пад гучны трэск смалістых дроў.

У чыгуны, як у мішэні,
Ён вугалькоў шпурляе жмені
I не спыняе ні на міг
Кружэння ў стужках агнявых…

Калі ж агонь згасае ў печы —
У прысак лезе чалавечак
I спіць, згарнуўшыся клубком,
Чырвоным стаўшы вугальком.



Сафійскі сабор

Калі пазалотай кране зараніца
Крыжы на бязважкім Сафійскім саборы,
Узносіць ён стрункія рукі званіцаў
Да першае зоркі з маўклівым дакорам:
«Чаму я павінен, сябе колькі помню,
Няўмольна ўрастаць у здранцвелы пагорак,
Калі я бялейшы за светлую поўню,
Калі я так прагна імкнуся да зорак?»

* * *

Над цёмным карэннем, высока ў сінечы,
У шатах шумлівых, куды ні зірні,
Лісты бестурботна трымцяць і 
            трапечуць,
Забыўшы заўчасна свае карані.
Шапочуць: мы ў іншым жывем вымярэнні,
I голас у кожнага свой, і жыццё…
Ды станецца восень лістам адкрыццём,
Пранізлівы вецер дыхне азарэннем —
I зноў, як калісьці, да цёмных карэнняў
Пачне, адпалаўшы, вяртацца лісцё.



Блукалі мы ў цьмяным святле ліхтароў...


Блукалі мы ў цьмяным святле ліхтароў,
Разняць не маглі пераплеценых пальцаў,
I там, дзе ступалі, у цемры двароў
Зіхоткія кветкі раслі на асфальце.

Блукаю самотны, вярнуўшыся зноў,
Па горадзе смутку майго і кахання,
Па зблытаных вулках няспраўджаных сноў,
Дзе кожны камень быццам слова з падання.

Усё тут, як колісь, ды дзе тыя кветкі —
Нядоўгага шчасця ахова і сведкі!



Смаўжы 

З прамоклых зарасцяў ажыны
Пасля абложнае iмжы
Павыпаўзалi на сцяжыны
Даспехi прасушыць смаўжы.

Павытыркалi рогi-пiкi,
Нiбыта ў латах ваяры,
I так i пруць пад чаравiкi,
Смаўжы, маруды, недатыкi,
Вiльготных нетраў жыхары.

Ах, грозны выпаўзак смаўжыны,
Каб пад абцас прыпадкам вы
Не трапiлi — вас са сцяжыны
Перанясу я ў схрон травы. 



Страказа 

Стракозка на галінцы
Ад сонца аж зіхоча,
Вясёлкавыя крылцы,
Смарагдавыя вочы,
Танюсенькія ножкі, 
Вузенькая сукенка...
Пабудзь са мной шчэ трошкі,
Прывабная паненка! 



Хуткая Плынь 

Не трэба, каханая, слоў. Памаўчым.
Нiхто не валодае мовай, якою
Два сэрцы, спавiтыя пешчаў ракою
Размову вядуць, у нябыт плывучы.

Глядзi, якi морак, i шэрань, i стынь
Залеглi наўкола страшлiвай аблогай...
Дык будзем жа моўчкi адно да аднога
Тулiцца. 
Хай зносiць нас хуткая плынь. 



Гравюра 

У гарлачы на стале хрызантэмы...
Гэта не прыклад няўдалай квантэмы —
Гэта пачатак мiлоснае тэмы.

Нашы альтанкi, прысады i паркi,
Свет на дваiх, незваротны i яркi,
Жалем запралi няўмольныя Паркi.

Што засталося? Свiтанак пахмуры.
Надпiс «кахаю» на зжоўклай гравюры.
Томiк журботных лiстоў Сенанкура. 



Дзверы 

Няiсней, чым кружлянне пудкай молi
мой жыццяпiс.
Не бель аблокаў — цяжар шэрай столi
згары навiс.
Не плёскат хваль, не дасканаласць цела,
не шорхат крыл —
а маўклiня й на вокладках зжаўцелых
стагоднi пыл.
I ў снах той самы незагойны верад,
што вось знайшоў
аднойчы ў край, жахлiва-пекны, дзверы —
i не ўвайшоў... 


Пенаты 

Зноў я вярнуўся нi з чым
Да гэтых згнiлых варот,
Скуль праз няўрод i нiшчым
Паразбрыдаўся мой род.

Я ненадоўга, але,
Божа, якi гэта жаль
Бачыць у стылай iмгле
Сад абляцелы амаль.

Божа, ад пунь i ад хат
Цягне такою жальбой,
Што застаецца няшмат,
Каб не пакончыць з сабой.

Божа, калi ўжо й мяне
Перст Твой, як яблык, страсе —
Хай яшчэ раз слiзгане
Цень мой па цёмнай страсе. 



Шпак 

Прасвiсцеў я, быццам шпак,
Дарагое-залатое,
I жыццё маё, што гляк —
Аж да дна наскрозь пустое.

I ляцiць душа туды,
Скуль вяла яе дарога:
Да палёўкi-лебяды,
Да гарлачыка рачнога. 



Настальгiя 

Паглядзi: над дахамi гораду
У вячорнай, дажджыстай iмгле
Возiць хохлiкаў баба Каргота
На сваёй абтрапанай мятле.

Прыкра. Мокра. Iмжака цярусiць
Усю ноч... А яна — хоць памры! —
«Мы беларусы з братняю Руссю»
Гугнявiць з хохлiкамi да зары. 



Дворнiк 

Надараецца, жахам агорне
Ад таго, што яшчэ не памёр...
Ды са здзiвам пачуеш, як дворнiк
Ачышчае заснежаны двор.

Звыклы лад пахiснуўся, пажухлi
Усе веры й атожылкi вер —
А вось дворнiк шкрабе сваёй шухляй
I тады, i заўжды, i цяпер.

Ён адкiдвае да агароджы
Снег наносны i сыпле пясок,
Каб няўпэўнены ў заўтра прахожы
Паслiзнуцца не мог неўзнарок. 



Куфар 

Так было: я ў сябе зазiрнуў,
Быццам хто века куфра пiхнуў. 

Думаў, скарбаў адкрыю тайнiк,
А адкрыўся смуродны гнайнiк. 

Думаў, боскае ўбачу святло,
А там сыкала гадаў кубло. 

Думаў, ёсць хоць на дне прыгажосць,
А знайшоў раздражненне i злосць... 

Апусцiце свiнцовае века
I замкнiце нутро чалавека! 



Пахмелле

Усё так, як раней, толькі троху
Больш падвоху ў паветры й спалоху,
Больш паныласцi ў тварах i смутку,
Больш нянавiсцi ў кожным закутку,
I глядзяць адусюль блазнавата
Звiльгатнелыя вочы вар’ята.

Зноў стрыножаны конi Пагонi,
На iх месцы — дубiнкi, пагоны,
I разумнiкi зноў не ў цане,
I вусаты партрэт на сцяне.
«Што ж, за пляшкай схаджу, буду пiць...
Можа загадзя кайстру купiць?»



Анёл 

Мой анёл, белакрылы мой кат,
Столькі год пад тваёй я апекай,
Столькі год пагражаеш мне пеклам...
Ды ў свой рай мяне возьмеш наўрад.

Жорсткасць вуснаў і погляд ва ўпор:
Ты катуеш мяне без супыну.
Я кажу: «Мне даволі, я гіну...»
Ды стэрыльны заўжды твой убор.

Бачу спрэс яго бель-чысціню,
Што пануе над светам убога...
Царства Бога без каліўца Бога
У кашмарах страхотлівых сню. 

 

Алег Мінкін

31 сакавіка Алег Гаўрылавіч Мінкін адзначыў свой 60-гадовы юбілей.
Шчыра жадаем паважанаму аўтару шчодрага сонца і новых публікацый!

 

Літаратурная Беларусь № 67, 2012