Мясціны, дзе вырас Якуб Колас (ФОТА)

Сюды не зазіраюць турысты, толькі выпадкова забрыдаюць грыбнікі. Хутар Ласток застаўся такім жа, якім быў у 1890–95 гадах. Яго і сёння цяжка знайсці сярод лясоў Стаўбцоўскага раёна.

Калі дабрацца да Стоўбцаў, то маршрут па малой радзіме Канстанціна Міцкевіча, больш вядомага пад псеўданімам Якуб Колас, лёгка выбудоўваецца.

Уключае ён у сябе чатыры мемарыяльныя сядзібы (тры з іх — месца службы лесніка Міхася Міцкевіча, бацькі літаратара): Акінчыцы, Альбуць, Смольня і Ласток. Усе яны знаходзяцца ў адным кірунку. 

Хутар Ласток, самы аддалены, мяне цікавіў больш за ўсё: толькі там захаваўся аўтэнтычны дом, па якім бегаў будучы класік беларускай літаратуры.

Чаму яго не знеслі, не спалілі, не разбамбілі за дзве сусветныя вайны і гады савецкай улады?

Адказ, падобна, просты: рукі не дайшлі. Рэч у тым, што нават у XXI стагоддзі (я ўжо не кажу пра канец XIX стагоддзя) месца знаходзіцца ў глушы. Як памятаецца з трылогіі «На ростанях», слова гэта Якуб Колас вельмі любіў…

У падарожжа па малой радзіме класіка мы выправіліся на роварах.

Сядзіба Акінчыцы, дзе з’явіўся на свет Якуб Колас (увосень круглая дата з дня яго нараджэння — 130 гадоў), цяпер уваходзіць у рысу горада, таму дабрацца туды было не складана.

 Непадалёк ад Стоўбцаў, за 5 кіламетраў, знаходзіцца сядзіба Альбуць, дзе будучы пісьменнік жыў з сям’ёй ад 1890 года, і якую ён апісаў у паэме «Новая зямля» пад назвай «Парэчча».





 

Яшчэ некалькі кіламетраў па асфальтавай дарозе - і мы ўжо апынуліся ў Смольні, дзе жылі маці, дзядзька, браты і сёстры літаратара. Менавіта тут у 1912 годзе ўпершыню сустрэліся Якуб Колас і Янка Купала, пра што сведчыць нядаўна адкрытая мемарыяльная дошка.

А вось каб трапіць у канчатковы пункт маршруту, хутар Ласток, трэба было пераадолець некалькі перашкод.

 Па-першае, дарога даўжынёй каля 8 кіламетраў ад Смольні да хутара не асфальтаваная, а грунтовая. Па-другое, калі вы, нарэшце, сустрэнеце на шляху ўказальнік на Ласток, скіраваны ў лес, то лёгка можаце зрабіць памылку. Згодна з ім збочыць трэба на правае адгалінаванне лясной дарогі, тады як жыхары навакольных вёсак абгрунтавана рэкамендуюць павярнуць «рэзка» налева. 

Па-трэцяе, праз паўтара кіламетры лясной сцежкі вам давядзецца выбіраць. Дарога, як у казцы, будзе дзяліцца на тры. Праўда, на гэтым скрыжаванні дастаткова быць уважлівым. Бо злева за дрэвамі відаць драўляны будынак. Гэта і ёсць хата, у якой з трох да васьмі гадоў жыў Якуб Колас. Дом сапраўдны, не муляжны.

 

У гэта глухое месца за 18 кіламетраў ад Стоўбцаў не ездзяць экскурсійныя аўтобусы.

Нават не ўсе супрацоўнікі музея Якуба Коласа бывалі тут. 

Да нашага здзіўлення хата выявілася жылая. Такой яна была, падобна, заўсёды. Больш за дзесяць гадоў таму на змену сям’і, вымушанай шукаць школу для сваіх малалетніх дзяцей, прыйшла Лідзія Міхайлаўна Краснік. Тут ёй і жыллё, і невялікая зарплата. 
Захавальніца сядзібы паказала нам дом, хлеў, гумно — усе яны стаяць з тых часоў, калі тут жыла сям’я Міцкевічаў.

 

Адзін з пакояў хаты аддадзены пад музейныя экспанаты.

 

— Калі тут апошні раз былі турысты? Цяжкае пытанне.

Турыстаў як такіх тут не бывае. Грыбнікі бывае за вадой зойдуць, — расказала Лідзія Міхайлаўна.

 Увесну сюды нібыта збіраўся прыехаць прэм’ер Міхаіл Мясніковіч, які наведваў суседнюю Смольню. Але так і не даехаў.  

Сталы наведнік на хутары Ласток хіба што вядомы майстар Анатоль Кляшчук, фотакарэспандэнт «Звязды». Прыязджае на аўто, дастае з багажніка намёт і чакае, калі хату, у якой вырас Якуб Колас, накрые густы беларускі туман.


Руслан Гарбачоў,
gazetaby.com