Навіны са Швецыі. Святлана Алексіевіч — найбольш верагодны кандыдат на Нобелеўскую прэмію

Святлана Алексіевіч

Дарэчы, фрагмент рамана ў перакладзе на беларускую мову Валера Стралко чытайце ў 65-м нумары "Дзеяслова"

Удзельнічайце ў апытанцы: "Ці атрымае Святлана Алексіевіч сёлета Нобелеўскую прэмію?"

У жніўні завяршальная кніга дакументальнага цыкла Святланы Алексіевіч «Галасы Утопіі» выйшла ў Швецыі. Большасць шведскіх газет літаральна ў першы тыдзень пасля з'яўлення на прылаўках «Часу сэканд хэнд» адгукнуліся на яе шырокімі рэцэнзіямі як на адно з галоўных культурных і грамадскіх падзей апошніх гадоў. Практычна аднадушна рэцэнзенты называюць Святлану Алексіевіч найбольш верагодным прэтэндэнтам на Нобелеўскую прэмію па літаратуры. У жніўні «Час сэканд хэнд» выйшаў таксама ў Францыі і ў Германіі. На гэтым тыдні ў продажы з'явіцца рускае выданне кнігі. Прыводзім вытрымкі з некалькіх водгукаў шведскай друку аб новай кнізе Святланы Алексіевіч.

Падзенне раю
Гэты літаратурны прыём падымае ашаламляльныя кнігі Алексіевіч да ўзроўню вялікай літаратуры

... «Час сэканд хэнд»  канчатковая кропка гіганцкага праекта беларускай пісьменніцы Святланы Алексіевіч. Праекта, які складаецца з пяці кніг і доўжыцца ўжо сорак гадоў. Хроніка, якая завяршае праект,  адцэджаныя пісьменніцай тысячы інтэрв'ю з людзьмі, у асноўным з жанчынамі, якія жывуць у краіне, што была дзеля кагосьці страшнай, а для кагосьці шматабяцальнай альтэрнатыўнай звышдзяржавай. Падзагаловак гэтага магутнага патоку сведчанняў — "Канец чырвонага чалавека".
Алексіевіч накіроўвае яркі прамень святла ў тую гістарычна шэрую зону, у якой большасць людзей пражывае сваё прыватнае жыццё  зусім не залежна ад таго, народжаныя яны ў сталінскім Савецкім Саюзе або ў бяспечнай Швецыі.
Яе метад можа падацца журналісцкім  простая мова, доўгія маналогі, апавяданні пра жыццё ... смерць ... боль... шчасце ... сум... Алексіевіч нават расстаўляе па тэксце дробныя дужкі з аўтарскімі пазнакамі , робіць пункцірныя прабелы  але дамагаецца таго, што дыханне апавяданняў становіцца і нашым дыханнем! Так вялікая Гісторыя вырастае з маленькіх гісторый. Гэты літаратурны прыём падымае ашаламляльныя кнігі Алексіевіч да ўзроўню вялікай літаратуры і ператварае «Час сэканд хэнд» у велізарнае і пераўтвараюць душу чытанне.

Гунар Бергдал, «Хельсінгборгс Дагблад», 18 жніўня 2013 г.

Чырвоны акорд
Магутная літаратурная сюіта Святланы Aлексіевіч унікальная ў літаратуры. Пётр Фрэберг Ідлінг мяркуе, што Шведская акадэмія павінна глядзець на ўсход

Адзін з раздзелаў кнігі «Час сэканд хэнд» Святлана Алексіевіч прысвячае Беларусі. <...>
«Час сэканд хэнд» — самая складаная з кніг цыкла «Галасы Утопіі». Інтэнсіўнасць і тэмп выкладу мяняюцца тут па-майстэрску. Гэта цудоўны фінал усёй эпапеі.
Многія члены Шведскай акадэміі намякалі, што польскі журналіст Рышард Капусцінскі абавязкова атрымаў бы Нобелеўскую прэмію па літаратуры, калі б не яго раптоўная смерць у студзені 2007 года. Праз чатыры гады пасля яго смерці менавіта Святлана Аляксіевіч была ўдастоена літаратурнай узнагароды, заснаванай у яго гонар. Па маім сціплым меркаванні, Акадэмія магла б хаця б часткова кампенсаваць сваю марудлівасць тым, што дала б суайчынніцы Капусцінскага (ён нарадзіўся менавіта там, дзе цяпер размешчаная Беларусь) сваю галоўную прэмію. Яе творчасць, яе «Галасы утопіі» не маюць ніякіх аналагаў у свеце  ні ў літаратуры, ні ў жыццёвым досведзе.

Пётр Фрэберг Ідлінг, EXPRESSEN, 18 жніўня 2013

Чытанне для добрых людзей
Ніколі раней «літаратура прызнанняў» не апісвала грамадства так дакладна


...У «Чарнобыльскай малітве» Aлексіевіч пісала, што людзі, якія насяляюць Беларусь, успрымаюцца як чорныя скрыні, якія паміраюць, якія свет вывучаюць толькі ў якасці носьбітаў інфармацыі. Гэта вельмі дакладная карціна сучаснага грамадства і сучасных СМІ. Мы бачым нейкія мігценні: паўстанцы гінуць у межах арабскай вясны, уцекачы тонуць на шляху да берагоў Еўропы, закладнікі гінуць у тэрактах у Беслане і ў Маскве. Але Алексіевіч ўзломвае гэтыя чорныя скрыні, прабіваецца да тых, хто гаворыць з цемры. Трагедыя і рэальнасць часцяком злітыя разам у яе адмысловым празаічным стылі, дзе рэплікі часта заканчваюцца шматкроп'ем, нібы сама рэальнасць — незакончаная і мае працяг.
«У мой час», гаворым мы, успамінаючы жыццё. Як быццам кожны з нас быў уганараваны агульным часам як сваім уласным. На самай справе мы ганяемся за часам іншых людзей, калі ў газетах, дакументальных фільмах, у мемуарах і архівах шукаем «праўдзівыя гісторыі» і «вострыя прызнанні». Сума ўсіх індывідуальных часоў  гэта і ёсць калектыўная гісторыя ўсіх нас.
Але апавяданні пра жыццё іншых людзей маюць патрэбу ў моцных апавядальніках. А яны вельмі рэдкія. Беларуская пісьменніца Святлана Алексіевіч, верагодна, той апавядальнік, які бліжэй за ўсіх да магчымасці стварыць партрэт нашага агульнага часу. Яе праца ўнікальная і, нягледзячы на паглыбленне ў цемру, нялюдскасць і жах, уражанне ад кнігі светлае, выдатнае. Ніколі раней «літаратура прызнанняў» не апісвала грамадства так дакладна. Яе рэпартажнае мастацтва было не раз узнагароджана, але зараз усё часцей яе згадваюць у якасці кандыдата на Нобелеўскую прэмію.

Ульрыка Мілеса, «Дагенс нюхетэр», 17 жніўня 2013

Прэсавая служба СБП паводле books.vremya.ru