«Я толькі адступіў, а не ўцёк…» Памяці Ігара Канановіча

«Майму сябру Ігару Канановічу прысвячаецца…

Ён пайшоў сімвалічна -- у дзень народзінаў свайго куміра, Васіля Быкава. Зрабіў свой апошні крок з даху дома на праспекце Незалежнасці – разбегся і паляцеў. Паляцеў туды, дзе, як ён верыў, жыццё лепшае, чым у роднай Беларусі. 

Наш родны, ён на ўсе меў сваё меркаванне, асобнае, заўжды трымаўся сваіх словаў, нават калі ўсе астатнія казалі, што яму варта не ўпарціцца, а пагадзіцца з большасцю асяроддзя, не спрачацца і не даводзіць, а схіліць галаву. 

“Удалячынь гляджу з кар’ернай кручы” – спяваў Ігар у адной са сваіх песень… Цяпер гэтыя словы ўспрымаюцца зусім інакш. Цяпер у кожным ягоным слоўцы бачыцца намёк для нас, родных і сяброў… Намёк, які мы не заўважылі. Даруй, родненькі… 

Мы пазнаёміліся на філфаку ў 2003 годзе, і з таго часу Ігар стаў маім найлепшым і самым верным сябручком і аднадумцам. Ён здаваўся такім сталым, разважлівым, спакойным і засяроджаным вельмі. Да яго цягнула. Бывалі і цяжкія часы… Ігар заўжды падтрымліваў мяне… Памятаю, казаў пра намётавае мястэчка: “Зялінская, калі ты туды пойдзеш, я табе эпітафію напішу!”. Мы смяяліся, ён баяўся, што буду пабітая. Хваляваўся за мяне. Мяне і “пабілі”. Калі выйшла праз свае восем сутак, Ігар быў першым, хто сустрэў мяне ў вестыбюлі факультэта, падыйшоў, абняў моцна-моцна… А я, памятаю, спыталася: “Ну, дык дзе мая эпітафія?! Паказвай хутчэй!”. ))) Вельмі доўга ён цягнуў з маёй “эпітафіяй”, а ў выніку прысвяціў мне песню… 

Ён часта пісаў для сяброў… Пісаў выдатныя, вельмі шчымлівыя песні і вершы. Цяпер кожнае слоўца ягонае ўспрымаецца інакш, чым тады, у моманты, калі ён прадстаўляў сваім сябрам творы свае… 

“Ты б шчасце даў ім, Божа, а не ўладу - 
Было б усё па-твойму на Зямлі…” 

Пасля сканчэння БДУ ён з вялікім энтузіязмам распавядаў пра сваю працу ў школе. Яго цягнула да дзяцей, а дзеці вельмі любілі яго. Так, яго моцна засмучала прыніжанасць Настаўніка. Сістэма адукацыі ў краіне, дзе настаўнік – ледзь не апошні чалавек, з якога можна здзекавацца, дурыць яго, дзе кожны крок і любая ініцыятыва захлынаецца. Але Ігар спрабаваў змагацца. Не дазваляў сябе прыніжаць.

Аднойчы напісаў мне: “Дашуня, трэба нешта рабіць, клецкі РАНА абвясціў негалосны конкурс – хто з настаўнікаў збярэ са сваім класам па горадзе больш бутэлек за вызначаны тэрмін, клас таго паедзе на экскурсію ў Менск! Я што – зусім нічога не варты, каб у летнім лагеры прымушаць дзяцей у мясцовых беспрытульных бутэлькі адбіраць?! Што гэта за конкурс такі?! Афіцыйнага загаду няма, толькі на словах, але два кантэйнеры для бутэлек на тэрыторыі школы з раніцы стаяць! Старэйшыя прамаўчаць, схіляць галовы, але ж некаму трэба змагацца і за дзяцей, і за іх!”. Мы стэлефанаваліся з Еўрарадыё, Ігар распавёў, кантэйнеры і загад дурны зніклі, як і не было. Начальства здагадвалася, што гэта ён паскардзіўся, але наўпроставых абвінавачанняў не выставіла. 

Дзеці вельмі любілі свайго Ігара Васільевіча. Арганізоўваў для іх розныя клубы па цікавостках, часта збіраў іх і вадзіў у паходы… Памятаю, калі звольніўся, на ягонай старонцы Ўкантакце дзеткі ледзь не плакалі. “Ігар Васільевіч, куды Вы ад нас?!”, “А хто ж цяпер з намі?..”… 

“Я рады гэты дзень пакінуць ззаду. 
Баюся, як забытае дзіця. 
Бо тут вакол засады, міны, здрады 
На сцежках як бы роўнага жыцця…” 

Ён любіў дзяцей. Вельмі хацеў вучыць і казаў, што і ад іх вучыцца. 
Цяжка падбіраць словы, бо мы, родныя і сябры, і дасюль не верым. Вярталася з яго апошніх “гасцей” і думала: мне там з "Нашай Нівы" пісалі, каб я сказала пра Ігара колькі слоў, трэба хуценька ўключыць ноўт і папытацца, ці не супраць ён, каб я што напісала пра яго… Спатрэбілася некалькі хвілінаў на ўсведамленне таго, што пытацца пра гэта больш няма ў каго… 

Мой харошы, мой надзейны і верны сябар… Так ганарыўся выхадам сваёй першай кнігі “Астэроід”. Радаваўся ўступленню ў Саюз беларускіх пісьменнікаў. Столькі планаў было, так многа песень і вершаў яшчэ не напісанымі засталіся, столькі дабрыні ў сэрцы… Увесь час здавалася: ну, што там – паспеем яшчэ сто разоў! 

Не паспелі. Не заўважылі. Не абаранілі. Няма і больш ніколі ўжо не будзе. 

Раптам узгадалася: смяяліся колькі год таму, што калі не знойдзем асабістае шчасце, то плюнем на ўсё, сыдземся ды будзем жыць разам, з павагай адно да аднаго, са шкадаваннем і пяшчотай і вернасцю… Я называла яго “даражэнькі”, а ён мяне – “Дашуня”. Ён стрымліваў мяне, калі я моцна ўжо чым абуралася, астуджаў, казаў: “Дашуня, беражы нервы!”. Казаў, што нашыя нервы яшчэ спатрэбяцца нам у барацьбе за нашую родную краіну. Ніколі не хацеў з’ехаць, кінуць тут усё… І думак такіх не меў. Беларусь, Радзіма – і толькі яны! І ніяк інакш! 

“Яшчэ ня раз дастане моцы 

Здзівіць свайго становішча паноў”… 

Наш родны пайшоў у свой апошні шлях. Разбегся і паляцеў. Паляцеў у свой вырай. 
Казаў мне на імпрэзе, прысвечанай дзесяцігоддзю Плошчы-2006, на якую я яго запрасіла і на якой мы побач сядзелі, плячо да пляча: саромеўся, што не пайшоў са мной на Плошчу ў 2006. Казаў, што адчувае сум і правіну… Зрабіў сваю асабістую Плошчу. На якой і загінуў так неспадзявана, так бязглузда для ўсіх. Немагчыма паверыць, што яго больш ніколі не будзе побач. 

Усміхаўся мне перад апошнім крокам… Я і не адчувала, што ён сабраўся ў такі далёкі і самотны шлях… Збіраю думкі, як аскепкі… 
“Я толькі адступіў, а не ўцёк…” 

Родны, ты назаўжды застанешся ў нашых сэрцах. Мы захаваем цябе, у кожнага, хто ведаў, застанецца ў сэрцы частка тваёй шырокай і чыстай душы. Але май на ўвазе, мой дарагі сябручок, што калі мы сустрэнемся Там, табе давядзецца адказаць на маё пытанне: як ты мог нас кінуць тут адных?! 

Вечная памяць, мой мілы. Ты заўжды з намі.

А ўчора ў памяць пра Ігара нашая аднакурсніца пасадзіла ў сваёй вёсцы ў Полацкім раёне алею каштанаў...»

Дар'я Зялінская-Макаўчык